Het Roodkapje-model; leiderschap en communicatie in transities

Je staat voor je team, je afdeling of een volle zaal stakeholders. Je hebt een idee waar je in gelooft: een nieuwe koers, een fusie, een andere manier van werken. Je vertelt erover met vuur in je ogen en uit je sloffen. En toch voel je het: ze gaan niet mee.

Dat ligt niet aan jouw ideeën. Het ligt eraan dat je in je verhaal maar één personage hebt meegenomen. Wie wil overtuigen in bange dagen, heeft ze allevier nodig: Roodkapje, de wolf, grootmoeder en de jager. Daarom ontwikkelde ik het Roodkapje-model: een eenvoudige kapstok voor leiders die mensen mee willen nemen in verandering.

De 'drie derden' in de zaal

Kijk eens goed naar je publiek. Afhankelijk van leeftijd, beroepsgroep en context zie je grofweg drie groepen.

• De knikkers. Een derde zit met open ogen te luisteren en knikt instemmend. Die heb je grotendeels al mee.
• De wanneer-is-het-klaar-groep. Een derde zit in de weerstand, maar niet vanwege jou. Ze hebben meer moeite met verandering, Of zijn met hun hoofd bij andere gedachten. Hun hoofd is al bij de deur.
• De ja-maarders. Minstens een derde luistert goed. En kritisch, met een ja-maar in de ogen. Zij wegen elk woord tegen eigen overtuigingen en ervaringen.

Deze ja-maar groep is je doelgroep. Zij zijn niet te winnen met enthousiasme of mooie verhalen. Zij willen argumenten en cijfers. En vooral: ze willen zien dat jij de risico’s ook ziet. Wie alleen maar de zonnige kant laat zien, verliest juist deze groep in de eerste vijf minuten.

De personages als kapstok voor je verhaal

Het sprookje dat we allemaal kennen, blijkt een verrassend sterke kapstok voor elk verhaal dat moet overtuigen. Omdat contrasten in het verhaal leiden tot meer voelen en begrijpen.

Contrasten leiden tot meer gevoel en begrip. Waarom dat lees je in dit artikel

Roodkapje is je hoofdonderwerp. Het idee, de verandering, de nieuwe koers. Je publiek wil helderheid: waar gaat dit over?

De wolf is het gevaar. Het risico van je onderwerp, of van het toepassen ervan. Je publiek wil erkenning: jij ziet het ook.

Grootmoeder is wat goed was. Wat je niet wilt verliezen, wat zich aan het oude vasthoudt. Je publiek wil respect: het oude was niet fout.

De jager is de oplossing. De nieuwe weg, de operatie. Je publiek wil vertrouwen: er is een plan.

De jager is de sleutel. Hij schiet niet blind om zich heen. Hij heeft respect voor grootmoeder. Hij haalt Roodkapje én oma levend uit de buik van de wolf, en laat het risico met stenen in zijn buik in de put verdwijnen.

Dat is precies wat goed leiderschap in bange dagen doet: meenemen wat goed was, en het gevaar onschadelijk maken.

Waarom dit werkt bij verandering en fusies

Goede ideeën, fusies, het samenbrengen van twee verschillende partijen: het roept altijd weerstand op. Mensen zijn bang voor wat ze kwijtraken en voor wat er mis kan gaan.

Dus blijven we graag op het bekende paadje. Het paadje waarop Roodkapje naar oma loopt, die doet wat altijd al gedaan werd. En dat was zeker niet altijd verkeerd. Maar zodra je samen moet veranderen, kom je de wolf tegen: de angst, de onzekerheid, de weerstand.

De ja-maarder in je publiek heeft van jou nodig dat je dáár over praat. Niet eromheen. Op het moment dat jij de wolf benoemt, zakt hun weerstand. Je laat zien dat je niet naïef bent. Dat je de risico’s kent, en grootmoeder met al haar mooie oude gebruiken ook. Pas dan zijn ze bereid te luisteren naar de jager.

Zo gebruik je het morgen

Bereid je volgende presentatie, teamoverleg of speech voor met vier vragen:

• Roodkapje: Wat is mijn boodschap, in één zin?
• De wolf: Wat is het grootste risico? Waar ligt mijn publiek ’s nachts wakker van? Benoem het hardop, liefst met een cijfer.
• Grootmoeder: Wat werkt er nu goed en wil niemand kwijt? Geef het een plek en een compliment.
• De jager: Wat is mijn concrete aanpak? Hoe neem ik grootmoeder mee en houd ik de wolf buiten de deur?

Een handige volgorde in je verhaal: begin bij Roodkapje, geef de wolf ruim baan, eer grootmoeder en laat dan de jager binnenkomen. Wie de wolf overslaat, zet de ja-maarders klem. Wie grootmoeder vergeet, maakt van de mensen die het oude droegen ineens tegenstanders.

Pas dit toe in je speech, hoe kort ook. En zie dat het werkt!

Conclusie en model

In bange dagen zoeken mensen geen cheerleader. Ze zoeken een leider. Iemand die net als de jager het bos kent, de wolf in de ogen kijkt en grootmoeder niet vergeet. Dat is leiderschap: niet het mooiste verhaal vertellen, maar het hele verhaal. En met alle spelers.

Ik denk trouwens dat Roodkapje zelf ook een hele goede leider is.

Ik ben Debby Mureau. Ruim 25 jaar ontwikkel ik geaccrediteerde leerlijnen over stem, houding, verhaal en strategie voor organisaties binnen de zorg, overheid, bedrijfsleven, media en onderwijs. Van NOS presentatoren tot bestuurders. Twentify heet binnenkort Human Intelligence; we maken zichtbaar hoe je overkomt en meetbaar hoe je groeit.